Nghệ thuật thiết kế vườn Nhật Bản

Với người Nhật, khu vườn không chỉ dùng để tô điểm cho căn nhà đâu mà còn được họ coi như một nghệ thuật cao quý cần được lưu giữ vào bảo tồn. Và khu vườn chính là tuyệt tác của những nghệ nhân làm vườn.

Thiết kế sân vườn Nhật Bản dựa trên ba nguyên tắc sau: tỉ lệ thu nhỏ, chủ nghĩa tượng trưng và cảnh quan. Cảnh đồi núi, sông được thu nhỏ lại bằng việc sử dụng đá, cát và sỏi.

Sân vườn được thu lại theo một tỉ lệ nhỏ đại diện cho quang cảnh và những địa điểm nổi tiếng trong một không gian nhỏ và đẹp. Cảnh đồi núi và sông được thu nhỏ lại bằng cách dùng đá, cát và sỏi.

Góc vườn bình yên với đồ trang trí bằng tre

Trong tâm thức người Việt, cùng với cây đa, giếng nước, mái đình, hình ảnh cây tre luôn gợi ý niệm về sự thân thuộc, yên ả của xóm làng. Với ý tưởng trang trí từ tre, không quá khó để khoác chiếc áo đơn sơ cho góc vườn của bạn. Vật liệu này rất phổ biến, dễ dàng trong cắt ghép và tạo hình, chỉ cần vài chi tiết nhấn nhá có dụng ý, “hơi thở” làng quê đã theo tre trúc thổi mát góc vườn của bạn.
Sự hiện hữu của tường rào tre với dây leo mềm mại hay những dậu tre ngắn phân chia các khóm cỏ hoa đem lại vẻ đẹp giản dị, tự nhiên cho không gian ngoại thất của bạn. Tâm hồn chủ nhân cũng trở nên thư thái mỗi khi dạo bước quanh khu vườn này.

Những 'siêu cây cảnh' triệu đô

Toàn “đô la” khoe, hồi năm ngoái, anh đã bán một “cổ sanh” với giá 1,1 tỷ đồng, anh cũng vừa bán một cây cảnh khá đẹp để tậu cho cô vợ mới một chiếc BMW trị giá 3,5 tỷ đồng, dùng để đưa đón quý tử đi học.

Một số chuyên gia cây cảnh của Nhật Bản khi dự hội thảo về cây cảnh nghệ thuật ở Việt Nam đã choáng váng khi biết rằng, có những cây cảnh được trao đổi, mua bán, định giá ở Việt Nam lên đến tiền tỷ, thậm chí cả triệu USD.

Vì sao cây cảnh có giá triệu đô?

Theo giới sành chơi cây cảnh nghệ thuật, để một cây cảnh đắt giá bạc tỷ cần có những yếu tố sau: thứ nhất, cây phải có tuổi và phải ngồi trên chậu hàng trăm năm. Thứ hai, cây phải thuộc kỳ hoa dị thảo, kiểu dáng cổ quái, không giống bất cứ cây nào. Thứ ba, cây phải biểu đạt được chủ đề thông qua thế cây. Thứ tư, cây đó phải hợp gu với người chơi, hợp tuổi, sở thích…

Hòn non bộ và hồ nước trong nhà

Không nên thiết kế hồ nước và hòn non bộ ở trong nhà, dù bố trí ở bất kỳ vị trí nào. Một hồ nước tù đọng trong nhà, lại đắp những khối lô nhô như dãy núi, giữa hồ có vài hòn non bộ đứng lặng lẽ… Đó là một khung cảnh u buồn. Trừ một trường hợp cần làm hài hòa các yếu tố theo quan niệm phong thủy khi đã lỡ sử dụng cầu thang xoắn.

* Nhưng vì sao hồ nước và hòn non bộ không nên đặt trong nhà?

- Theo quan niệm phong thủy, sông hồ, núi non phải giao hòa với trời đất thì mới hợp lẽ tự nhiên. Cho nên chỉ có thể đặt chúng ở ngoài vườn hoặc ngoài sân. Hợp lý nhất là đặt ở góc sân đúng theo các hướng chính Bắc, chính Đông, Đông Nam.

Hòn non bộ trong vườn

Non bộ là thú chơi tao nhã, giàu tính nghệ thuật được tạo nên bằng cách đục đẽo những phiến đá vô tri, uốn nắn những cây cỏ nhỏ bé thành hình dáng cổ thụ và thổi hồn vào vữa, hồ, đất để tạo nên một khung cảnh thiên nhiên thu nhỏ.. 

Nghệ thuật tạo ra một non bộ có thể diễn tả cô động trong ba từ “trí tuệ”, “dàn trải” và “uyển chuyển”. Những hòn đá thường đứng thẳng một mình (dàn trải), giữa chúng có những khe nhỏ thông nhau (thể hiện sự thông suốt của trí tuệ) và những hòn đá này chỉ cho phép nước chảy từ một vũng nhỏ trên đỉnh xuống từng giọt một, nhưng không quá nhanh. Đỉnh của các hòn đá làm non bộ thường có kích thước lớn hơn đế để tạo cho người thưởng ngoạn một cảm giác nhẹ nhàng nhưng thể các viên đá đang cất mình bay lên. Khi tạo ra hòn non bộ người ta luôn cố gắng đạt sự cân bằng giữa Âm và Dương, giữa sự liên tục và rời rạc.

Vị trí đặt non bố cũng có tầm quan trọng không kém. Trong một khu vườn nhỏ, những non bộ thường được đặt đối diện với bức tường trắng. Bức tường này sẽ có tác dụng như một tờ giấy vẽ “hình ảnh” những non bộ đó. Với một khoảng sân nhỏ, non bộ thường được sắp xếp rải rác.

Kỹ thuật chơi non bộ

Non bộ là núi giả (giả sơn) kết hợp với không gian, thời gian, sự tích điển tích tạo thành. Nói một cách khác, non bộ là một vùng non nước mây trời thu nhỏ lại, làm cảnh cho con người qua nghệ thuật tái tạo. Một số khái niệm và nguyên tắc trong chế tác non bộ bao gồm…

Người Nhật coi cỏ cây, non nước là vô địch, là thiên đàng. George Ohsawa đã viết trong cuốn “Hoa đạo”: chỉ có những người thiếu tâm hồn mới không nghe được tiếng nói của hoa lá, cỏ cây… Hoa có tiếng nói của hoa, cũng như tất cả những cảnh đẹp thiên nhiên đều có tiếng nói… Biển cả, đại dương, sông núi, ruộng đồng đều bày tỏ hùng hồn làm cho con người thấm thía, không còn gì để nói thêm, mà có nói thì cũng nghèo nàn thô thiển, chẳng đáng vào đâu so với tiếng nói của muôn đời ấy.

Non bộ là gì?

Hòn Non Bộ

Non bộ là núi giả (giả sơn) kết hợp với không gian, thời gian, sự tích điển tích tạo thành. Nói một cách khác, non bộ là một vùng non nước trời mây thu nhỏ lại, làm cảnh cho con người qua nghệ nhân tái tạo, non bộ còn là một nghệ thuật kiến trúc cổ và hiện đại.

Gốc tích

Lịch sử chơi non bộ bắt nguồn từ đời nhà Hán (Trung Quốc). Theo tài liệu của Võ Văn Chi, Dương Ngọc Minh, Trịnh Minh Tân: Nhà cự phú Viên Quảng Hán trong tác phẩm “cấu thạch vi sơn” (dựng đá làm núi) đã nêu lên sự phát triển hòn non bộ. Những bức họa trên tường đời Đông Hán (25-220) còn được lưu lại có cảnh cây trồng trong chậu từ thời đó, có kèm theo vài tảng đá. Những tranh sơn thủy cũng như thơ văn ca tụng núi non, sông nước và những hiểu biết về mỹ học, đã dần dần cung cấp lý luận cho sự phát triển nghệ thuật tạo phong cảnh non bộ ở các đời sau.